المسعودي ( مترجم : ابوالقاسم پاينده )
612
مروج الذهب ( فارسى )
مردم درباره آن گفتهاند كه در دشتهاى مصر در ناحيه واحهها در سمت مغرب حبشه است و خبر ستونى كه بسرزمين عاد است و در يكى از فصول سال آب از آن فرود ميايد و خبر مورچهاى كه به اندازه گرگ و سگ است و قصه سرزمين طلا كه در ديار مغرب روبروى سلجماسه است و مردمى كه آنجا در ماوراى رود بزرگ بسر مىبرند و معاملاتشان بدون مشاهده و گفتگو انجام ميگيرد كه كالا نزد ايشان گذارند و مردم صبح سوى كالاى خود روند و ميلههاى طلا را بينند كه پهلوى هر كالا نهاده است و صاحب كالا اگر خواهد طلا را بردارد و كالاى خويش را بگذارد و اگر خواهد كالاى خويش را بردارد و طلا را بگذارد و اين در سرزمين مغرب و در سلجماسه معروف است و تاجران از سلجماسه كالا بساحل رود برند و آن رودى بزرگ و پر آب است ( در اقصاى خراسان و مجاور ديار ترك قومى هست كه به همين ترتيب بدون مشاهده و گفتگو معامله مىكند و آنها نيز بر ساحل رودى بزرگ جاى دارند ) و خبر بئر معطله و قصر مشيد كه در ناحيه شحر از ولايت احقاف ما بين يمن و حضر موت است و منفذهاى چاه كه بدهات و نواحى بالا و زير آن ارتباط دارد و سخنانى كه كسان در تاويل اين آيه قرآن كه از بئر معطله و قصر مشيد سخن دارد گفتهاند كه آيا مقصود از قصر و بئر همين قصر و بناى موجود است يا نه و خبر قلاع يمن چون قلعه نسل و غيره و اخبار شهر روميه و چگونگى بناى آن و معبدها و كليساهاى عجيب كه آنجا هست و ستونى كه ظرف مسين بر آن هست و در موسم زيتون از شام و جاهاى ديگر زيتون آنجا برند و اين را مرغان معروف بسودانى بچنگ و منقار برند و در ظرف مسين ريزند و بسبب آن زيتون و روغن - زيتون روم بيشتر شود به ترتيبى كه ضمن اخبار طلسمات از بلينوس و ديگران در كتاب اخبار الزمان آوردهايم و هم اخبار هفت خانه كه در ديار اندلس هست و خبر شهر قلع و گنبد سرب كه در بيابانهاى اندلس است و خبر ملوك سابق آنجا و اينكه وصول بدانجا محال است و خبر فرستاده عبد الملك ابن مروان كه آنجا فرود آمد و مسلمانانى